Aandacht

 

Mindfulness: bewust zijn, bewust doen

 Het grootste deel van ons leven zijn we bezig met doen. Dankzij de doe-modus krijgen we enorm veel voor elkaar. De aanjager en controleur in de doe-modus is ons denken. We zijn zo gewend aan ons (kritische) denken dat we het idee hebben dat we ons denken zíjn. We vergeten dat we ook nog een ander vermogen tot onze beschikking hebben: bewustheid. Dit kun je de zijn-modus van de geest noemen.

We denken niet alleen na over dingen, we ervaren ze ook rechtstreeks via onze zintuigen. Zaken als tulpen, auto’s en een koude wind kunnen we rechtstreeks zintuiglijk waarnemen. En we kunnen ons ervan bewust zijn dat we ze ervaren. We hebben intuïtieve kennis van dingen en gevoelens. We weten dingen niet alleen met ons hoofd, maar ook met ons hart en onze zintuigen. Bovendien kunnen we ons ervan bewust zijn dat we denken – bewust ervaren is meer dan denken.

De zijn-modus is een geheel andere manier van weten dan het denken van de doe-modus. Niet beter, alleen anders. Hij biedt ons een heel andere manier van omgaan met onze emoties en gevoelens, onze stress, onze gedachten en ons lichaam. En het is een vermogen dat we allemaal al bezitten. Het is alleen wat verwaarloosd en onderontwikkeld.

De zijn-modus is het tegengif voor de problemen die de doe-modus veroorzaakt.

Door middel van de bewustheid van de zijn-modus kunnen we:

  • uit ons hoofd stappen en de wereld rechtstreeks, ervarend leren kennen, zonder het onophoudelijke commentaar van onze gedachten.
  • onze gedachten zien als mentale gebeurtenissen die komen en gaan in de geest, als wolken aan de hemel, in plaats van ze letterlijk te nemen.
  • ermee beginnen in het hier en nu te leven.
  • de automatische piloot in ons hoofd (gewoontedenken) uitschakelen.
  • mentale gebeurtenissen die ons somber, zorgelijk of angstig stemmen, in een vroeg stadium ontwijken.
  • ophouden te proberen het leven geforceerd een bepaalde kant op te sturen omdat we ons nu niet prettig voelen.

 

Mindfulness (aandachtig zijn) leert ons om te schakelen naar deze zijn-modus.

 
Mindfulness houdt in dat je doelbewust aandacht geeft aan dingen zoals ze zijn, op het moment zelf en zonder te oordelen.

 Aandacht geven aan wat, zul je je misschien afvragen. Aan alles, maar vooral aan die aspecten van het leven die we meestal als vanzelfsprekend beschouwen of die we negeren. Aandacht geven aan wat je als vanzelfsprekend beschouwt of negeert, helpt je om doelgerichter te handelen en problemen effectiever op te lossen. Het leidt er ook toe dat je fijngevoeliger wordt: voor je eigen behoeften en wensen, voor je fysieke en geestelijke gesteldheid, maar ook voor je medemens. Je wordt zorgvuldiger in relaties.

Mindfulness begint bij de basiscomponenten van ervaringen: ons gevoel, wat er door ons heen gaat en hoe we eigenlijk dingen waarnemen of weten. Mindfulness betekent aandacht geven aan dingen zoals ze feitelijk zijn – hoe ze ook zijn – en niet zoals we willen dat ze zijn.

Mindfulness is:

  • intentioneel. Via mindfulness kunnen we ons meer bewust zijn van de realiteit van het moment en de keuzes die we tot onze beschikking hebben. We kunnen handelen vanuit bewustheid.
  • ervarend. We concentreren ons rechtstreeks op de ervaring in het hier en nu.
  • niet-oordelend. De kracht ervan is dat we dingen kunnen zien zoals ze op dit moment feitelijk zijn en ze kunnen laten zoals ze zijn.

Mindfulness maakt je bewust van het feit dat je in de doe- modus soms vastloopt in je gedachten en emoties.

In de 8-weekse cursus mindfulness die je bij ZIN in werk kunt volgen, worden je de praktische vaardigheden aangereikt om uit die modus te komen wanneer die je niet helpt en om te schakelen naar de zijn-modus, waarin je bewust, mild en niet-oordelend kunt kijken naar wat komt en gaat.